Książki

Nie tylko kankan i Moulin Rouge

Tomasz Stańczyk

To nie jest książka dla zakochanych w Paryżu. Ci wiedzą o nim wszystko albo przynajmniej tak im się wydaje.

To jest książka dla tych, którzy jeszcze nie wiedzą, że powinni zakochać się w tym mieście. Można podziwiać Paryż średniowieczny, królewski, cesarski i ten z dwudziestolecia międzywojennego. Ale chyba najbardziej fascynujący jest Paryż w czasach „belle époque", czyli w ciągu ostatnich 20, 30 lat poprzedzających prawdziwy koniec XIX wieku, czyli wybuch I wojny światowej.

Te właśnie lata Paryża jako miasta miłości i sztuki, ale także mody, nauki i wynalazków, opisują autorki, a pokazują tamte czasy znakomicie dobrane ilustracje: fotografie, obrazy i plakaty. Książka jest opowieścią o mieście nowoczesnym, jego życiu codziennym i artystycznym, zabawach i rozrywkach. A także o sławnych kobietach tamtego czasu, słynnych parach oraz o znanych Polakach żyjących nad Sekwaną.

Wprowadzeniem jest rozdział przedstawiający rewolucyjną przebudowę Paryża, w wyniku której powstały wielkie, szerokie bulwary, wzdłuż których wyrosły tak charakterystyczne dla tego miasta kamienice ze srebrnymi dachami. A potem już znajdujemy się w artystycznym świecie Montmartre,u i wzgórza muz – Montparnasse,u, odwiedzamy sławne lokale, nie tylko Moulin Rouge, lecz także Olympię, Folies-Bergere, Lapin Agile, Maxim,s. Poznajemy typologię paryskich typów: flaneurów, apaszów, gryzetek, loretek, dandysów.

Nie mogło zabraknąć w tej książce historii legendarnych kurtyzan, z kochanką królów La Belle Otero. Osobne miejsce zajmuje tancerka Cleo de Merode, uważana za pierwszą fotomodelkę i ikonę belle époque. A wśród artystów są: Suzanne Valadon i bardzo paryski malarz Maurice Utrillo, Erik Satie, Toulouse – Lautrec i rysowana przez niego tancerka Jane Avril. A Paryż i sprawa polska? Oczywiście Maria Skłodowska-Curie, zajmująca się nie tylko radem, ale i romansami oraz sławny fryzjer Antoni (Antoine) Cierplikowski, ten od fryzury na chłopczycę. Misia Sert, przyjaciółka Coco Chanel i artystów oraz Guillame Apollinaire.

Miłośnicy stalowych konstrukcji, automobilów, perfum o numerze 5, gorzkiego zielonego alkoholu także znajdą coś dla siebie. Ten przewodnik po paryskim świecie belle époque zachęca, by sięgnąć po kolejne paryskie lektury.

Małgorzata Gutowska-Adamczyk, Marta Orzeszyna
„Paryż, miasto miłości i sztuki w czasach belle époque"
PWN

Wstępniak

Paweł Łepkowski

Mroczna zagadka

ZAMÓW UWAŻAM RZE

Aktualne wydanie Uważam Rze dostępne na www.ekiosk.pl.

Tym żył świat

Felietony

AN

Fotoplastykon - Dziewczyna o smutnych oczach

Zanim Jadwiga Andrzejewska po raz pierwszy stanęła przed kamerą, zadebiutowała w teatrze. Miała wówczas 17 lat. Zwykle krytyczny Antoni Słonimski porównał jej sceniczną ekspresję do aktorstwa Lillian Gish, gwiazdy amerykańskiego kina niemego. Przed wojną Jadzia zagrała w kilkunastu filmach, jednak w większości były to role drugoplanowe. I cóż z tego, chciałoby się rzec, skoro po latach, gdy ogląda się ocalałe kopie, to właśnie Andrzejewska przyciąga uwagę widzów jak mało kto. Z jednej strony, jej naznaczone egzystencjalnym bólem spojrzenie predestynowało ją do ról dramatycznych. Z drugiej, dziewczęca uroda i perlisty śmiech dawały jej szansę w kabarecie i komedii. W efekcie grane przez nią bohaterki nigdy nie były oczywiste, zaskakiwały skalą emocji i ekspresji. I choć nie została gwiazdą formatu Jadwigi Smosarskiej czy Elżbiety Barszczewskiej, to publiczność ją uwielbiała, a krytycy doceniali. Więcej o artystycznej drodze „dziewczyny o smutnych oczach” na s. 76.

Paweł Łepkowski

Mroczna zagadka