Książki

Książki


***


Ernst H. Gombrich

Krótka historia świata

Rebis


Urodzony w Wiedniu, ale związany przez niemal całe dorosłe życie z Wielką Brytanią i jej uniwersytetami, Ernst Gombrich zasłynął jako jeden z najwybitniejszych popularyzatorów historii sztuki XX stulecia. Jego dzieło „O sztuce” do dziś należy do kanonu lektur z tego zakresu. „Krótka historia świata” natomiast, praca mniej znana, jest opowieścią o dziejach adresowaną do dzieci. Jej pierwsza wersja powstała w 1936 r., co zostawiło ślad w stylistyce, ale obecne wydanie oparte jest na tekście poprawionym przez autora w ostatnich latach jego życia. Książka składa się z krótkich rozdziałów, prezentujących najważniejsze – zdaniem autora – wydarzenia z dziejów ludzkości, spisanych językiem prostym, przystępnym, co nie oznacza tutaj trywializacji materiału historycznego, bogatego i intrygującego nawet dla dorosłych odbiorców. Ale podstawowym walorem tomiku Gombricha jest sposób konstruowania narracji. W baśniowym tonie, bliskim opowiadaniu ustnemu (i nieodparcie kojarzącym się z językiem „Hobbita” Tolkiena, który powstawał w tym samym czasie), autor nie informuje o historii, lecz ją objaśnia. Zamiast katalogu dat, nazwisk i nazw młody czytelnik otrzymuje narzędzia rozumienia procesów dziejowych, ujęte w atrakcyjną dla niego formę. Ta książka mogłaby i dziś znaleźć się wśród podręczników szkolnych.   MN



***

 

Donald L. Miller

Władcy przestworzy

Replika


Książki popularyzujące wiedzę o II wojnie światowej składają się już na zbiór tak pokaźny, że możemy mówić nie tylko o odrębnym gatunku literatury faktu, ale nawet o nurtach w obrębie tego gatunku. Jeden z nich reprezentują prace oparte głównie na dokumentach osobistych: wspomnieniach, listach, zapiskach, rejestrowanych relacjach ustnych. Do tej kategorii zalicza się książka Millera poświęcona wojennej historii amerykańskiej 8. Armii Powietrznej. Zbeletryzowana opowieść o legendarnej formacji bombowców, która dosłownie zmiażdżyła niemiecką potęgę militarną, koncentruje się przede wszystkim na doświadczeniach jej pilotów. Kronika działań bojowych jednostki, choć szczegółowa i oddająca dramatyzm wydarzeń, stanowi tło dla obrazu wojny widzianej z perspektywy jej  uczestników. Jest to więc rzecz o emocjach, o odwadze i lęku, o radości z sukcesu i rozpaczy po stracie kolegów, w końcu o poczuciu obowiązku i przekonaniu o zasadności tej straszliwej ofiary. Takie ujęcie boleśnie uświadamia czytelnikowi, jak naprawdę wyglądał lot za sterami bezbronnej w istocie „Latającej Fortecy” nad terytorium wroga i co oznaczała dla armii, przyjaciół, rodzin, dla kraju, utrata jednej maszyny wraz z 10-osobową załogą, złożoną z młodych, często wykształconych ludzi, którzy mieli przecież tylko wygrać i wrócić.   MN



***

Łukasz Maciejewski

Aktorki. Odkrycia

Znak


Do rąk czytelników trafił już trzeci tom „Aktorek” Maciejewskiego – po „Portretach” i „Spotkaniach”. W ciągu ostatnich kilku lat jeden z najlepszych naszych krytyków filmowych przeprowadził kilkadziesiąt wnikliwych rozmów z polskimi aktorkami. Po wydawniczych sukcesach poprzednich tomów dla każdej z gwiazd znalezienie się w gronie wybranych do „Odkryć” było szczególnym wyróżnieniem. Tym razem do książki trafiło 18 portretów kobiet niezwykłych, które opowiedziały Maciejewskiemu o swoim dotychczasowym życiu, o najszczęśliwszych i najdramatyczniejszych wydarzeniach, o zawodowych sukcesach i porażkach. Oczywiście, można czytać „Odkrycia” jako osobne historie, w których rozmowa krytyka-erudyty z gwiazdą toczy się wokół jej najważniejszych ról filmowych i teatralnych. Ja jednak dostrzegłam coś jeszcze – zarys mapy miejsc szczególnie ważnych dla każdej z tych kobiet. To rodzinne miasta i miasteczka, o których aktorki opowiadają z nostalgią, z pamięci odtwarzając ich topografię sprzed lat – to teatry, w których debiutowały, kina, których nierzadko już nie ma. Oprócz więc dykteryjek z planów filmowych, opowieści o budowaniu ról, które okazały się kluczowe dla polskiej kinematografii czy też teatru ostatnich dekad, oprócz osobistych historii otrzymujemy obraz „małych ojczyzn” każdej z tych kobiet.

Agnieszka Niemojewska

Poprzednia
1 2 3 4

Wstępniak

Paweł Łepkowski

Dwa oblicza marszałka

ZAMÓW UWAŻAM RZE

Aktualne wydanie Uważam Rze dostępne na www.ekiosk.pl.

Tym żył świat

Felietony

FOTOPLASTYKON - Ojciec niepodległości

W tym roku 5 grudnia przypada 150. rocznica urodzin marszałka Józefa Piłsudskiego. Komendant Legionów i pierwszy przywódca odrodzonego państwa polskiego był jedną z najwybitniejszych postaci w naszej historii. Wywarł decydujący wpływ na kształt polityki wewnętrznej i zagranicznej II Rzeczypospolitej. Już za życia stał się legendą, na której wychowało się wiele pokoleń Polaków. Kult marszałka jako ojca polskiej niepodległości jest żywy do dziś. Ta posągowa postać nie była jednak pozbawiona wad. Krytycy zarzucali mu m.in. dążenie do wprowadzenia rządów dyktatorskich i mitologizowanie jego roli w bitwie warszawskiej 1920 r. Różne oblicza Józefa Piłsudskiego przedstawiamy na str. 10 i 14.