Powiększenie

Bitwa o Olszynkę Grochowską była najkrwawszą z bitew powstania listopadowego. Zginęło w niej ok. 7 tys. żołnierzy polskich i ponad 10 tys. rosyjskich

Z Rosją czy przeciwko Rosji?

red.

Stając w 1830 r. do samotnej walki z Cesarstwem Rosyjskim, Polacy utracili szansę na poszerzenie terytorium Królestwa Polskiego

Królestwo Polskie, które na mocy decyzji kongresu wiedeńskiego powstało w 1815 r. z części ziem Księstwa Warszawskiego, stanowiło mniej niż jedną szóstą powierzchni dawnej Rzeczypospolitej i miało około jednej czwartej jej ludności. Jasne jest, że na dłuższą metę taka jednostka geopolityczna nie mogła być równorzędnym partnerem w ramach unii z Cesarstwem Rosyjskim. Z pewnością przesunięcie granicy Polski po Dźwinę i Dniepr – jak pisał Tadeusz Kościuszko do księcia Adama Czartoryskiego w liście z 13 czerwca 1815 r. – „stanowiąc pewien stosunek siły i liczby, mogłoby się przyczynić do utrzymania pomiędzy Rosjanami a nami pewnego wzajemnego szacunku i przyjaźni rzeczywistej".

Od Księstwa Warszawskiego do Królestwa Polskiego

Akt końcowy kongresu wiedeńskiego z 9 czerwca 1815 r. stwarzał paradoksalną sytuację: utrzymując podział w sensie politycznym, uznawano jednocześnie całość narodową i gospodarczą Rzeczypospolitej w granicach przedrozbiorowych. Trafnie pisał Michał Bobrzyński, że to „prowadziło niezawodnie albo do zjednoczenia politycznego, albo do rozdzielenia narodowego". I dalej wskazywał: „W dążeniu swojem [do zjednoczenia] mógł naród liczyć naprawdę tylko na króla polskiego, a zarazem monarchę rosyjskiego, ale chcąc to osiągnąć, musiał przejąć się głęboko interesem mocarstwowym Rosji, związać z jej carem i jej narodem. Może byłoby do tego przyszło, gdyby car i naród rosyjski zgodzili się na przyłączenie do Królestwa ziem zabranych na Litwie i Rusi, bo Królestwo tak powiększone byłoby zaciążyło nad Prusami i Galicją i do wojny o przyłączenie ich zaborów torowało drogę".

A co w sytuacji, gdyby obietnica Aleksandra w sprawie przyłączenia guberni litewsko-ruskich do Królestwa Polskiego nie została spełniona, jak stało się w rzeczywistości? Czy próba siłowego rozwiązania tej sprawy na drodze wojny z Rosją była jedyną możliwością? I czy rzeczywiście nie można było sobie wyobrazić innego kształtu terytorialnego odradzającego się wówczas państwa polskiego niż sięgającego po Dniepr i Dźwinę?

Aktualne wydanie Uważam Rze dostępne na www.ekiosk.pl.

Wstępniak

Paweł Łepkowski

Mroczna zagadka

ZAMÓW UWAŻAM RZE

Aktualne wydanie Uważam Rze dostępne na www.ekiosk.pl.

Tym żył świat

Felietony

Piotr Bożejewicz

Gambit Balfoura

Deklaracja Balfoura, czyli brytyjska obietnica ustanowienia „narodowego domu” dla Żydów, zaowocowała utworzeniem Mandatu Palestyny pod zarządem Wielkiej Brytanii

Paweł Łepkowski

Mroczna zagadka